Vücut kitle indeksi nedir?
Vücut kitle indeksi (VKİ; İngilizce kısaltmasıyla BMI), kilonuzun boyunuza göre uygun olup olmadığını kabaca değerlendirmek için kullanılan bir ölçüdür. Kilogram cinsinden ağırlık, metre cinsinden boyun karesine bölünerek hesaplanır:
VKİ = kilo (kg) ÷ boy (m)²
Örnek: 70 kg ağırlığında ve 175 cm boyunda bir yetişkin için VKİ = 70 ÷ (1,75 × 1,75) = 70 ÷ 3,0625 = 22,9. Bu değer normal kilo aralığındadır. 180 cm boyunda ve 85 kg ağırlığında biri için VKİ 26,2’dir; bu da fazla kilolu kategorisine girer.
Yetişkinler için VKİ kategorileri
Hesaplayıcı, Dünya Sağlık Örgütü’nün (DSÖ) yetişkinler için kullandığı sınıflandırmayı uygular. T.C. Sağlık Bakanlığı da aynı sınır değerleri kullanır:
| VKİ | Kategori |
|---|---|
| 18,5’in altı | zayıf |
| 18,5 – 24,9 | normal kilo |
| 25,0 – 29,9 | fazla kilolu |
| 30,0 ve üzeri | obez |
DSÖ obeziteyi ayrıca üç sınıfa ayırır: 30,0–34,9 birinci derece, 35,0–39,9 ikinci derece ve 40 ve üzeri üçüncü derece (morbid) obezite.
Boyunuza göre normal kilo aralığı
Hesaplayıcı, boyunuza göre 18,5 ile 24,9 arasındaki VKİ değerlerine karşılık gelen kilo aralığını da gösterir. Formül tersine çevrilir: kilo = VKİ × boy². 175 cm boyunda biri için bu aralık 56,7 – 76,3 kg, 180 cm boyunda biri için 59,9 – 80,7 kg’dır. Bu aralık bir hedef değil, genel bir yönlendirmedir.
VKİ’nin sınırları
VKİ hızlı ve kolay bir ölçüdür, ancak vücut kompozisyonunu ölçmez:
- Kas kütlesi: sporcular ve kaslı kişiler, vücut yağ oranları düşük olsa da yüksek VKİ’ye sahip olabilir.
- Yağ dağılımı: bel çevresindeki yağlanma sağlık açısından özellikle önemlidir; VKİ bunu göstermez. Bel çevresi ölçümü veya vücut yağ oranı hesaplama ek bilgi sağlar.
- Yaş ve cinsiyet: aynı VKİ’de kadınların vücut yağ oranı genellikle erkeklerden yüksektir; yaşlılarda kas kütlesi azalır.
- Çocuklar ve gençler: 18 yaşın altındakiler için VKİ, yaşa ve cinsiyete göre persentil eğrileriyle değerlendirilir. Bu hesaplayıcının kategorileri çocuklar için geçerli değildir.
- Hamilelik: hamilelikte VKİ kategorileri kullanılmaz.
Bu nedenle VKİ’yi bir başlangıç noktası olarak görün. Kilonuz veya sağlığınız hakkında sorularınız varsa aile hekiminize veya bir diyetisyene danışın.
VKİ ve bel çevresi
Sağlık riskini değerlendirirken VKİ’nin yanında bel çevresine de bakılması önerilir, çünkü karın bölgesinde biriken yağ kalp-damar hastalıkları ve tip 2 diyabet riskiyle daha yakından ilişkilidir. Bel çevresini, kaburgaların alt kenarı ile kalça kemiğinin üst kenarı arasındaki orta noktadan, nefes verdikten sonra ölçün. Normal VKİ’ye sahip olsanız bile bel çevreniz zamanla artıyorsa bunu hekiminizle konuşmak faydalı olabilir. Bel, boyun ve kalça ölçüleriyle tahmini vücut yağ oranınızı da hesaplayabilirsiniz.
Daha sağlıklı bir kilo için
VKİ’niz normal aralığın dışındaysa, küçük ve sürdürülebilir değişiklikler genellikle en iyi sonucu verir: dengeli beslenme, düzenli fiziksel aktivite ve yeterli uyku. Günlük enerji ihtiyacınızı tahmin etmek için kalori hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Hızlı kilo kaybı vaat eden diyetler yerine uzun vadede uygulanabilir alışkanlıklara odaklanın.
Hesaplayıcıyı kullanma
Kilonuzu kilogram, boyunuzu santimetre olarak girin; ondalık için virgül kullanabilirsiniz (72,5). Boy 50 ile 250 cm arasında olmalıdır. Sonuç bir ondalık basamağa yuvarlanır. Girdiğiniz veriler yalnızca tarayıcınızda işlenir ve kaydedilmez.
VKİ değerinin yorumlanmasında birkaç örnek
İki kişinin VKİ’si aynı olsa da sağlık durumları çok farklı olabilir. Haftada birkaç kez ağırlık antrenmanı yapan 180 cm boyunda ve 85 kg ağırlığında bir kişinin VKİ’si 26,2’dir ve “fazla kilolu” görünür; oysa vücut yağ oranı düşük olabilir. Öte yandan hareketsiz bir yaşam süren ve VKİ’si 23 olan biri, bel çevresinde yağlanma nedeniyle daha yüksek bir risk taşıyabilir. Bu yüzden VKİ’yi tek başına değil, diğer ölçümlerle birlikte değerlendirin.
Sıkça sorulan sorular
Vücut kitle indeksi nasıl hesaplanır?
Kilonuzu (kg) metre cinsinden boyunuzun karesine bölün. 70 kg ve 1,75 m için: 70 ÷ 3,0625 = 22,9.
Normal VKİ değeri kaçtır?
Yetişkinler için 18,5 ile 24,9 arası normal kilo kabul edilir. 25–29,9 fazla kilolu, 30 ve üzeri obez kategorisidir.
175 cm boy için ideal kilo nedir?
Normal VKİ aralığına göre 56,7 ile 76,3 kg arasıdır. Bu aralık genel bir yönlendirmedir; kas kütlesi ve vücut yapısı da önemlidir.
VKİ sporcular için doğru mu?
Her zaman değil. Kas dokusu yağdan ağır olduğu için kaslı kişilerde VKİ, vücut yağ oranını olduğundan yüksek gösterebilir.
Çocuklar bu hesaplayıcıyı kullanabilir mi?
Hayır. Çocuklar ve gençler için VKİ, yaşa ve cinsiyete göre persentil eğrileriyle değerlendirilir; bu konuda çocuk doktorunuza danışın.
Son kontrol: 06.10.2026. Sonuçlar yaklaşık değerlerdir.