Yüzde nedir?
Yüzde, “yüzde bir” anlamına gelen bir orandır: %1 = 1/100 = 0,01. Yüzdeler bir parçanın bütüne göre büyüklüğünü karşılaştırmayı kolaylaştırır. Bir pantolonda %30 indirim, KDV dahil fiyattaki %20 vergi veya bir sınavda %85 başarı aynı fikre dayanır: bir şeyin 100 parçasından kaçının söz konusu olduğu.
Yüzde işareti Türkçede sayıdan önce ve boşluksuz yazılır: %15, %20, %7,5. Okunuşu da buna uygundur: “yüzde on beş”. Hesaplayıcı sonuçları bu Türkçe yazımla ve ondalık virgülle gösterir.
Hesaplayıcı dört yaygın soruyu yanıtlar:
| Soru | Formül | Örnek |
|---|---|---|
| Bir sayının %X’i kaç eder? | sayı × X ÷ 100 | 240’ın %15’i = 36 |
| X, Y’nin yüzde kaçı? | X ÷ Y × 100 | 45, 180’in %25’i |
| Sayıya %X ekle | sayı × (1 + X ÷ 100) | 2.000 + %20 = 2.400 |
| Sayıdan %X çıkar | sayı × (1 − X ÷ 100) | 2.400 − %25 = 1.800 |
Bir sayının yüzdesi nasıl hesaplanır?
Sayıyı yüzdeyle çarpın ve 100’e bölün. 240’ın %15’i: 240 × 15 ÷ 100 = 36. Kısa yol olarak yüzdeyi ondalık sayıya çevirebilirsiniz: %15 = 0,15, dolayısıyla 240 × 0,15 = 36.
Akılda hesaplamak için birkaç pratik ipucu: bir sayının %10’unu bulmak için virgülü bir basamak sola kaydırın (850’nin %10’u 85’tir). %5 bunun yarısıdır (42,5), %1 ise virgülü iki basamak kaydırmaktır (8,5). %15 = %10 + %5, yani 85 + 42,5 = 127,5.
Bir sayı diğerinin yüzde kaçıdır?
Parçayı bütüne bölün ve 100 ile çarpın. Bir sınavda 180 sorudan 45’ini yanlış yaptıysanız: 45 ÷ 180 × 100 = %25. Doğru cevap oranınız ise 135 ÷ 180 × 100 = %75’tir. Bütün 0 olamaz, çünkü sıfıra bölme yapılamaz.
Bu hesap bütçe planlamasında da işe yarar: aylık 40.000 ₺ gelirin 14.000 ₺’si kiraya gidiyorsa, kira gelirin %35’idir.
Yüzde ekleme ve çıkarma
Bir sayıya %X eklemek, onu (1 + X/100) ile çarpmak demektir. 2.000 ₺’lik bir fiyata %20 eklemek: 2.000 × 1,20 = 2.400 ₺. %X çıkarmak için (1 − X/100) ile çarparsınız: 2.400 ₺’den %25 indirim, 2.400 × 0,75 = 1.800 ₺ eder.
Dikkat: önce %20 ekleyip sonra %20 çıkarmak sizi başlangıç noktasına geri götürmez. 1.000’e %20 eklemek 1.200 eder; 1.200’den %20 çıkarmak ise 960’tır. Bunun nedeni ikinci yüzdenin daha büyük bir taban üzerinden hesaplanmasıdır. Aynı mantıkla, KDV dahil fiyattan KDV’yi ayırmak için yüzde çıkarmak yerine bölme yapılır; bunun için KDV hesaplama aracını kullanın.
Yüzde ve yüzde puanı
Bir oran %40’tan %50’ye çıktığında artış 10 yüzde puanıdır, ama göreli olarak %25’tir (10 ÷ 40). Faiz oranları, oy oranları veya kampanya katılımı gibi oranları karşılaştırırken bu ayrım önemlidir. Göreli değişimi hesaplamak için yüzde değişim hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Günlük hayattan örnekler
- Bahşiş: 1.600 ₺’lik bir hesapta %10 bahşiş 160 ₺ eder.
- Komisyon: 3.000.000 ₺’lik bir satışta %2 komisyon 60.000 ₺’dir.
- Zam: 30.000 ₺ maaşa %15 zam, yeni maaşı 34.500 ₺ yapar.
- İndirim: 2.000 ₺’lik bir ceket %30 indirimle 1.400 ₺’ye düşer; art arda indirimler için indirim hesaplama aracına bakın.
Hesaplayıcıyı kullanma
Açılır menüden sorunuzu seçin; alan adları seçiminize göre değişir. Örneğin “X, Y’nin yüzde kaçı?” seçeneğinde ilk alan parçayı, ikinci alan bütünü ister. Ondalık sayıları virgülle yazın (12,5); binlik ayırıcı olarak nokta kullanabilir veya hiç kullanmayabilirsiniz. Negatif değerler de girilebilir; örneğin bir kaybın yüzdesini hesaplamak için. Sonucu tek tıkla kopyalayıp e-postaya veya tabloya yapıştırabilirsiniz.
Sıkça sorulan sorular
Bir sayının yüzdesi nasıl hesaplanır?
Sayıyı yüzdeyle çarpıp 100’e bölün. Örneğin 240’ın %15’i: 240 × 15 ÷ 100 = 36.
Bir sayının diğerinin yüzde kaçı olduğunu nasıl bulurum?
Parçayı bütüne bölüp 100 ile çarpın. 45, 180’in 45 ÷ 180 × 100 = %25’idir.
Bir fiyata %20 nasıl eklenir?
Fiyatı 1,20 ile çarpın. 2.000 ₺ × 1,20 = 2.400 ₺. Genel olarak %X eklemek için (1 + X/100) ile çarparsınız.
Neden %20 ekleyip %20 çıkarınca aynı sayıya dönmüyorum?
Çünkü ikinci yüzde daha büyük bir taban üzerinden hesaplanır. 1.000 + %20 = 1.200; 1.200 − %20 = 960. Başlangıç değerine dönmek için 1.200’ü 1,20’ye bölmeniz gerekir.
Yüzde ile yüzde puanı arasındaki fark nedir?
Yüzde puanı iki oranın mutlak farkıdır (%40’tan %50’ye: 10 puan). Yüzde ise göreli değişimi gösterir (10 ÷ 40 = %25).
Son kontrol: 06.10.2026. Sonuçlar yaklaşık değerlerdir.